Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkileriyle bu yıl temmuz ayından itibaren daha önce görülmemiş derecede yüksek sıcaklıkların yaşanma olasılığının arttığına dikkat çekerek, orman yangınları riskine karşı acil önlem alınması gerektiğini vurguluyor.
Yüksek Sıcaklıklar ve Nem Tehlikesi
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (iklimBU) Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, küresel ısınmanın bir sonucu olarak, özellikle Temmuz ayı sonrasından itibaren eşi benzeri görülmemiş sıcaklıkların görülebileceği konusunda uyarılarda bulundu. Kurnaz, haftalarca sürebilecek bu yüksek sıcaklıkların tek başına değil, özellikle nemle birleştiğinde ciddi tehlikeler barındırdığını belirtti. İki faktörün yüksek olduğu durumlarda, özellikle yaşlılar için ölümcül sonuçlar doğurabileceği riskine dikkat çekti. Prof. Dr. Kurnaz, 2003 yılında Fransa’nın başkentinde yaşanan ve iki haftada 17 bin kişinin hayatını kaybettiği trajik olayı örnek göstererek, benzer durumların her an yaşanabileceği uyarısını yaptı.
Yağış rejimindeki değişikliklerin de orman yangınları üzerindeki etkisine değinen Prof. Dr. Kurnaz, yavaş ve hafif yağışların azalacağını, ancak kısa süreli ve yoğun yağmurların ardından hızla tekrar sıcak havaların hakim olacağını öngördü. Bu tür yağışların orman yangınlarının önlenmesinde yetersiz kalacağını belirten Kurnaz, hem insan kaynaklı dikkatsizlikler hem de değişen yağış biçimlerinin ciddi yangınlara yol açabileceğini ifade etti.
Değişen Yangın Rejimi ve İnsanın Rolü
Türkiye Ormancılar Derneği Bilim Kurulu Başkanı ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Öğretim Üyesi Profesör Doktor Ali Kavgacı, Ege Bölgesi’nin Akdeniz iklimi nedeniyle yangınlara yatkın bir ekosisteme sahip olduğunu vurguladı. Dünyada 400 milyon yıldır süregelen doğal yangın döngüsünün, insan müdahalesiyle birlikte değiştiğini ve günümüzde “değişmiş bir yangın rejimi” içinde olunduğunu belirtti. Prof. Dr. Kavgacı, geçmişte daha seyrek ve belirli dönemlerde görülen orman yangınlarının artık daha sık ve uzun süreli yaşandığına dikkat çekti. İzmir örneğinde, geçmişte Temmuz sonu ve Ağustos başında konuşulan yangınların, artık Haziran’dan Kasım’a kadar gündemde olduğunu kaydetti. Eskiden 100-200 hektarlık alanlardaki yangınların “büyük” olarak nitelendirildiğini, ancak günümüzde bin hektarın üzerindeki yangınların sıradanlaştığını dile getiren Kavgacı, 2025 yılında Türkiye’de orman yangını sayısının 5 bini aştığı bilgisini paylaştı.
Hava sıcaklıklarındaki artışın, ormanlardaki nem oranını düşürerek bitki örtüsünü daha yanıcı hale getirdiğini açıklayan Prof. Dr. Kavgacı, özellikle kurutucu rüzgarların estiği ve uzun süren sıcak havaların hakim olduğu durumlarda, büyük orman yangınlarını söndürmenin zorlaştığını belirtti. Bu tür durumlarda, atmosferin yardımı, yani sıcaklığın düşmesi, nemin artması ve rüzgarın durması gibi faktörlerin önem kazandığını vurguladı. İzmir’de son 10 yılda orman alanlarına doğru yerleşimlerin artması ve bölge halkının yangın tecrübesinin yetersizliği nedeniyle, yangın yönetiminin zorlaştığını ifade eden Kavgacı, insanların orman yangınları konusunda bilinçlenerek davranışlarını değiştirmesi gerektiğini savundu. Spirallerin kesilmesi, kaynak makineleri gibi insan kaynaklı sebeplerle çıkan yangınlara dikkat çeken Kavgacı, İzmir, Çanakkale, Manisa ve Bursa gibi bölgelerde, kırsala yeni yerleşenlerin orman yangınlarına karşı farkındalığını artırması ve bu farkındalığı pratik davranışlara dönüştürmesi gerektiğinin altını çizdi.
İnsan Kaynaklı Yangınlar ve Önlemler
Prof. Dr. Levent Kurnaz, orman yangınlarının büyük çoğunluğunun insan kaynaklı olduğunu vurgulayarak, “Bir şey olmaz” anlayışının bu yangınların en önemli tetikleyicisi olduğunu belirtti. Ormanların yok olmasının, yaşam ve yağmur kaynaklarının tükenmesi anlamına geldiğini ifade eden Kurnaz, ormanların “gözümüz gibi korunması” gerektiğini söyledi.
Kurnaz, halkın orman yangınları karşısında nasıl davranması gerektiği konusunda daha bilinçli olması gerektiğini dile getirdi. Yangın söndürme ekipleri ve yardımlar ulaşana kadar, vatandaşların da ellerinden geleni yaparak yangınla mücadele edenlere destek olmalarının önemini vurguladı. Özellikle büyük orman yangını riski taşıyan bölgelerdeki vatandaşların kapsamlı bir şekilde eğitilmesi gerektiğini belirten Kurnaz, depremlerde olduğu gibi orman yangınları için de “afet gönüllüleri” oluşturularak müdahale kapasitesinin artırılması gerektiğini önerdi.
